Uitdagingen voor
een gezonde leefomgeving.

De gezonde leefomgeving krijgt pas waarde door de betekenis die door de mens op die plek ontstaat. 
De leefomgeving als deel van een groter ecosysteem waarin mensen en natuur verbonden zijn.
Pak de uitdaging en meld je aan voor het starten van jouw/jullie initiatief.

Natuurinclusieve stad

Een natuurinclusieve stad wordt beschreven als een stad waarin natuur, biodiversiteit en ecologische processen een volwaardige plaats innemen in de leefomgeving. Een plek waarin mensen, planten en dieren op een duurzame wijze kunnen samenleven en elkaar versterken.
Vanuit een filosofisch perspectief gezien is een natuurinclusieve stad een stad waarin mensen zichzelf zien als onderdeel van een groter levend ecosysteem. Hierin biedt de inrichting van de leefomgeving ruimte aan het samenleven van mensen en andere levensvormen.

Voor een mensgerichte gebiedsontwikkeling ligt de focus op een stedelijk ecosysteem waarin de inrichting van gebouwen, openbare ruimte en infrastructuur de biodiversiteit, ecologische processen en de samenhang tussen mens en natuur actief ondersteunt. Het gaat hierbij niet alleen om 'meer groen', maar om functionerende ecosystemen. Een aantal belangrijke principes voor ons zijn:

• ecologische verbindingen creëren;
• water en bodem als basis nemen;
• klimaatadaptatie combineren met natuur;
• leefbare ruimte voor gemeenschapsvorming;
• mens en natuur onderdeel maken van ontwerp;
• bewustzijn van hulpbronnen en duurzaamheid;
• biodiversiteit versterken.

"Het creëren van een regeneratieve, bloeiende toekomst voor iedereen."

Een systeem van ontwikkelingstechnologieën en -strategieën dat erop gericht is het vermogen van levende wezens om samen te evolueren te versterken. Het doel is dat de planeet haar potentieel voor diversiteit, complexiteit en creativiteit kan blijven ontwikkelen. Hiervoor worden menselijke activiteiten in harmonie gebracht met de voortdurende evolutie van het leven op onze planeet, terwijl wij tegelijkertijd ook ons eigen menselijke potentieel blijven ontwikkelen. 

Regeneratieve ontwikkeling biedt hiervoor het kader en bouwt de benodigde lokale capaciteit op om ervoor te zorgen dat regeneratieve ontwerpprocessen door de tijd heen een zo groot mogelijke systemische invloed en ondersteuning kunnen realiseren.
(Mang & Reed, 2012)

Dit is een ontwerpproces dat zich richt op en actief bijdraagt aan de ontwikkeling van het gehele systeem waarvan wij deel uitmaken. Logischerwijs is onze plek — bijvoorbeeld onze gemeenschap, de ruimte tussen de objecten en de bioregio — de omgeving waarin we het meest direct op deze manier kunnen participeren.
(Reed, 2007)

Uitnodigende gezonde stad

In een uitnodigende gezonde stad ervaren bewoners en gebruikers uit de fysieke omgeving een stimulans om naar buiten te gaan, te bewegen, te ontspannen te ontmoeten en zich prettig te voelen. Vanuit een filosofische perspectief zou het een stad zijn die door haar vorm, samenhang en inrichting het goede leven faciliteert: waarin gedeelde ruimte, gedrag en menselijke ervaring op elkaar zijn afgestemd. Een stedelijke systeem waarin de fysieke-, sociale- en omgevingsfactoren zo zijn ontworpen dat ze de verandering naar gezond gedrag, ontmoeting en welzijn laagdrempelig en op een natuurlijke manier stimuleren.

"Creëer de omgeving waarin gezond en gelukkig leven als vanzelf gebeurt."

Een staat die vanuit de inrichting van de leefomgeving de voorwaarden schept voor het fysieke, mentale en sociale welzijn van mensen. Dat de omgeving waarin we leven ons beschermt tegen gezondheidsrisico’s en het door haar inrichting makkelijker maakt om actief te blijven, goed te eten, te ontspanning, anderen te ontmoeten en sociaal verbonden te zijn. Waarbij het rechtvaardig is als iedereen de kans heeft zo gezond mogelijk te zijn.
(Who, 1986, RIVM, Gehl)

De mogelijkheid om een gezond leven te leiden hangt af van een complex web van factoren. Een belangrijk deel van onze gezondheid en ons welzijn wordt beïnvloed door een combinatie van erfelijke eigenschappen, leefstijl, sociale omgeving en vormen een eerste belemmering door de middelen die ons ter beschikking worden gesteld, onze sociaaleconomische omstandigheden en de omgeving die we dagelijks ervaren. Een tweede belemmering kan worden gevormd door de omgevingsfactoren in de vorm van hittestress, geluidsoverlast, slechte lucht- en waterkwaliteit.  

Het uitgangspunt voor de stedelijke gezondheid op straat, buurt en wijkniveau zou moeten zijn dat veranderingen beginnen binnen de gemeenschap en hun leefbeleving. Door rekening te houden met de materialisatie en de ecologie van de leefomgeving en te investeren in het eigenaarschap en ontwerp van onze straten, openbare ruimtes, publieke voorzieningen en sociale infrastructuur, nodigen we uit om te voldoen aan onze sociale en biologische behoeften aan een goede gezondheid.

Het bouwen aan gezonde gemeenschappen vereist samenwerking met alle betrokkenen die baat hebben bij de gezonde leefomgeving, waarbij de nadruk ligt op de preventieve gezondheid gericht op onze dagelijkse behoeften. Omdat iedere plek uniek is bestaat er geen standaard oplossing - elke uitdaging begint met het begrijpen van en het verbinden met de unieke behoeften en de dynamiek van een omgeving samen met de gemeenschappen die er wonen en het gebruiken, om vervolgens dit inzicht te gebruiken voor ideevorming, inspiratie en experiment, de programmering en de ontwikkeling van de te realiseren vorm.

Rechtvaardige stad

In een rechtvaardige stad ervaren bewoners en gebruikers een leefomgeving die zo ontwikkeld, ontworpen en beheerd is dat iedereen – ongeacht leeftijd, inkomen, achtergrond en/of de fysieke mogelijkheden – gelijke kansen heeft op gezondheid, veiligheid, ontmoeting, natuur, toegankelijkheid, duurzaamheid, ontplooiing, participatie en kwaliteit van leven. 
Vanuit een filosofische perspectief spreken we van een rechtvaardige leefomgeving waarin iedere bewoner daadwerkelijk de mogelijkheid heeft om een waardig, gezond en betekenisvol leven te leiden, en waarin de vorm, samenhang en de inrichting van de leefomgeving dit faciliteert.

"Creëer een stad om in te wonen, maar ook om haar samen vorm te geven."

Het streven naar een leefomgeving waarin iedereen de mogelijkheid heeft om een betekenisvol en gezond leven te leiden. Dit betekent dat kansen, kwaliteiten, voorzieningen en lasten eerlijk worden verdeeld, verschillen in behoeften en obstakels worden erkend en aangepakt.

Een omgevingsgerichte benadering waarin mensen luisteren naar elkaars geleefde ervaringen en perspectieven waarmee we verbinden met en voortbouwen op wat we gemeen hebben en gemeenschappen een actieve rol spelen bij het creëren en realiseren van gemaakte keuzes.
(Gehl, Franke & Veldhuis 2024)